Çocuğunuz Yemek Yemiyor Mu?

Belki De Sebep Sadece İnat Değil

O Tabak Sadece Bir Tabak Değil…

Bazen sofrada önünüzde duran o minik tabak, dünyadaki en büyük dağ gibi gelir. Çocuğunuz karşısında oturuyor… Siz sevgiyle, endişeyle, “Acaba yeterince yedi mi?” kaygısıyla bakıyorsunuz. O ise kaşığı eline alıp yemeğe şöyle bir bakıyor… Belki kokluyor, belki parmağıyla hafifçe dokunuyor. Sonra başını çeviriyor.

Tanıdık bir sahne, değil mi?

Şunu bilmenizi isterim: Yalnız değilsiniz.

Araştırmalar gösteriyor ki, yemek seçiciliğin ardında çoğu zaman sadece “istememek” değil, derin bir duyusal deneyim farklılığı var. Ergoterapistlerin sıkça atıfta bulunduğu bir çalışmada, duyusal hassasiyeti yüksek çocukların yiyeceklerin dokusuna, kokusuna ve görünüşüne normalden çok daha yoğun tepki verdiği vurgulanıyor (Cermak, Curtin & Bandini, 2010). Yani sizin için yumuşacık bir patates püresi, çocuğunuz için yapışkan, boğucu, hatta “yenilmez” bir his olabilir.

Ve bu yalnızca sizin çocuğunuza özgü bir durum değil. 4.000’den fazla ebeveynle yapılan geniş çaplı bir araştırma (Carruth ve ark., 2004), 2 yaşına kadar olan çocukların yaklaşık %20’sinde belirgin yemek seçiciliği görüldüğünü ortaya koyuyor. Üstelik bu durumun çoğu zaman tek başına “huysuzluk” değil, çocuğun duyusal işlemleme şeklinin bir yansıması olduğu anlaşılıyor. Çocuğunuz Yemek Yemiyor Mu?

Duyusal işlemleme farklılıkları üzerine geliştirilen Dunn Modeli (Dunn, 1997), bu süreci şöyle açıklıyor: Bazı çocuklar dış dünyadan gelen uyarıları çok daha yoğun algılar. Yani tabağındaki domatesin kırmızısı, brokolinin kokusu, yoğurdun pütürlü kıvamı… Bunların hepsi onlar için abartılı bir şekilde hissedilir. Ve sonuç? O yiyeceğe yaklaşmak, bazen onlar için küçük bir cesaret hikâyesi haline gelir.

Belki sizin çocuğunuz yumuşak püreleri “elime yapışıyor” diye reddediyor, belki kıtır sebzeleri “dişlerim acıyacak” diye düşünüyor. Bir çalışmada (Smith ve ark., 2005), dokunsal hassasiyeti yüksek çocukların yiyecek tercihleri çok sınırlı olduğu ve özellikle “ıslak” veya “yapışkan” yiyeceklerden uzak durduğu gösterilmiş. Bu inat değil, tembellik hiç değil… Sadece bedeninin ve beyninin, yavaş yavaş uyum sağlamaya çalıştığı bir durum.

Biliyorum, sofrada “Hadi bir kaşık al, bak çok güzel” cümlesi bazen ağzınızdan istemsizce çıkıyor. Çünkü biz ebeveynler, çocuklarımızın sağlıklı beslenmesini istiyoruz. Ama araştırmalar (Chatoor ve ark., 2000) gösteriyor ki baskı ve zorlama, yemekle kurulan ilişkiyi olumsuz etkileyebiliyor. Bunun yerine, çocuğun yemekle güvenli bir şekilde tanışmasına fırsat tanımak gerekiyor.

Bazen bu tanışma sadece dokunmakla olur.Bazen koklamakla…Bazen de haftalar sonra gelen küçücük bir ısırıkla. Ve işte o an, aslında büyük bir zaferdir.

Ergoterapi ve duyusal beslenme yaklaşımı (Potock, 2023), bu süreci adım adım destekler: Yiyecekle oyun oynamak, dokunmasına izin vermek, önce koklatmak, sonra minik bir tat denemesi… Her adım, o dağın biraz daha küçülmesini sağlar.

Ve en önemlisi, bu yolculukta yalnız değilsiniz. Siz sevgiyle adım attıkça, çocuğunuz da kendi hızında, kendi güvenli alanında yemekle barışacaktır.

Ergoterapist Ayşe Selcen ÖZYÜREK

Kaynaklar

• Potock, M. (2023). Bebekler ve Çocuklar İçin Duyusal Beslenme. Kaknüs Yayınları.

• Cermak, S.A., Curtin, C., & Bandini, L.G. (2010). Food selectivity and sensory sensitivity in children with autism spectrum disorders. Journal of the American Dietetic Association, 110(2), 238–246. https://doi.org/10.1016/j.jada.2009.10.032

• Dunn, W. (1997). The impact of sensory processing abilities on the daily lives of young children and their families: A conceptual model. Infants & Young Children, 9(4), 23–35.

• Carruth, B.R., Ziegler, P.J., Gordon, A., & Barr, S.I. (2004). Prevalence of picky eaters among infants and toddlers and their caregivers’ decisions about offering a new food. Journal of the American Dietetic Association, 104(s1), s57–s64.

• Chatoor, I., Ganiban, J., Hirsch, R., Borman-Spurrell, E., & Mrazek, D.A. (2000). Maternal characteristics and toddler temperament in infantile anorexia. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry, 39(6), 743–751.

• Smith, A.M., Roux, S., Naidoo, N.T., & Venter, D.J.L. (2005). Food choices of tactile defensive children. Nutrition, 21(1), 14–19.